एक मुखी रुद्राक्षलाई हिन्दू शास्त्रहरूमा भगवान शिवको साक्षात् स्वरूप मानिन्छ। यो रुद्राक्ष अत्यन्त दुर्लभ, शक्तिशाली र महँगो हुन्छ। यसलाई शिव पुराणमा "एक मुखी रुद्राक्ष शिव स्वयम् हो" भनिएको छ। यसको दर्शन, स्पर्श वा जपले ब्रह्महत्या जस्ता महापापसमेत नाश हुन्छ र मोक्ष (मुक्ति) को मार्ग खुल्छ। घाँटीमा वा पूजामा एकमुखे रुद्राक्ष लगाउने व्यक्तिको शत्रुहरू स्वतः पराजित हुन्छन्। एकमुखे रुद्राक्ष धारण गर्नाले निश्चित रूपमा सौभाग्य प्राप्त हुन्छ। एकमुखे रुद्राक्षले मानसिक शान्ति प्रदान गरेर सबै पाप र समस्याहरू हटाउँछ भन्ने कुरामा कुनै शंका छैन, र यो प्रमाणित पनि छ। एकमुखे रुद्राक्ष अत्यन्तै दुर्लभ छ। यो अन्य रुद्राक्षहरूको तुलनामा धेरै कम संख्यामा उत्पादन गरिन्छ, र नेपाली एकमुखे रुद्राक्ष अझ दुर्लभ छ। एक मुखी रुद्राक्षलाई शिवको तेस्रो नेत्र (त्रिनेत्र) वा पूर्ण एकत्वको प्रतीक मानिन्छ। यो रुद्राक्ष धारण गर्नेले शिवको पूर्ण कृपा प्राप्त गर्छ र भौतिक सुखसँगै आध्यात्मिक उन्नति हुन्छ। यो मुख्य रूपमा नेपाल (पूर्वी नेपालका डिङ्ला, संखुवासभा, भोजपुर आदि क्षेत्र) र इन्डोनेसियामा पाइन्छ। नेपाली एक मुखी रुद्राक्षलाई विश्वभरि उत्तम मानिन्छ किनकि यसको आकार, ऊर्जा र गुणस्तर उच्च हुन्छ।

दुई मुखी रुद्राक्षलाई भगवान शिव र देवी पार्वतीको संयुक्त रूप (अर्धनारीश्वर) को प्रतीक मानिन्छ। यसमा दुईवटा स्पष्ट "मुख" (clefts वा रेखाहरू) हुन्छन्, जसले पुरुष र स्त्री, शिव र शक्ति, मन र शरीर तथा द्वन्द्वहरूबीचको सद्भाव र एकतालाई प्रतिनिधित्व गर्छ। यो रुद्राक्ष चन्द्र ग्रहद्वारा नियन्त्रित हुन्छ र भावनात्मक सन्तुलन, सम्बन्ध सुधार तथा आन्तरिक शान्तिका लागि अत्यन्त शक्तिशाली मानिन्छ। अर्ध-नारीश्वरको रूपमा रहेको यो रुद्राक्षले शिव र शक्ति दुवैलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। यसलाई धारण गर्नाले भगवान शिव र देवी पार्वती दुवैलाई प्रसन्न हुन्छ। दुईमुखे रुद्राक्षले गाई वधको पापबाट मुक्ति र मनलाई सन्तुलित गर्छ। यसलाई धारण गर्नाले पति-पत्नी बीच एकताको भावना जगाउँछ। यो रुद्राक्ष विश्वास र विश्वासको प्रतीक हो। यसले व्यवसायमा सफलता ल्याउँछ। दुईमुखे रुद्राक्षले सांसारिक समृद्धि प्रदान गर्दछ र घरबाट दुःखको मूल कारण हटाउँछ। नेपालबाट प्राप्त दुई मुखी रुद्राक्षलाई विश्वभर सबैभन्दा राम्रो र शक्तिशाली मानिन्छ। यो ठूलो आकारको, प्राकृतिक र उच्च गुणस्तरको हुन्छ।

तीन मुखी रुद्राक्षलाई भगवान अग्निदेवको प्रतीक मानिन्छ। यो रुद्राक्ष तीन प्राकृतिक "मुख" भएको हुन्छ र ब्रह्मा, विष्णु तथा महेश (त्रिमूर्ति) को संकेत पनि गर्दछ। शिव पुराण अनुसार यो रुद्राक्षले पुराना कर्म, पाप र नकारात्मक ऊर्जालाई अग्निको ज्वालाजस्तै जलाएर शुद्ध पार्छ र नयाँ ऊर्जा, आत्मविश्वास तथा शान्ति प्रदान गर्छ। तीनमुखे रुद्राक्षमा तीन धर्काहरू छन्। तीनमुखे रुद्राक्षलाई आगोको अवतार मानिन्छ। यसले सत्य, जोश र अन्धकारको त्रिएक शक्तिलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। यो रुद्राक्षले ब्रह्मा, विष्णु र महेशको शक्ति मात्र समेटेको छैन, तर आकाश, पृथ्वी र पातालः तीन लोकको शक्ति पनि राख्छ। यसले मानिसहरूलाई भूत, वर्तमान र भविष्यको दर्शन प्रदान गर्दछ। यसलाई धारण गर्नाले विनाशकारी प्रवृत्तिहरू हट्छन् र रचनात्मक प्रवृत्तिहरूलाई बढावा दिन्छन्। त्यसैले, यो अध्ययनमा उपयोगी छ। अध्ययनमा कमजोर विद्यार्थीहरूले यसलाई धारण गरेर असाधारण लाभ उठाउन सक्छन्। यसलाई धारण गर्नाले देवता प्रसन्न हुन्छन्। यसले व्यभिचारको पापलाई नष्ट गर्छ। यो मुख्य रूपमा नेपाल (पूर्वी नेपालका पहाडी क्षेत्र) र इन्डोनेसिया (जावा) बाट पाइन्छ। नेपाली तीन मुखी रुद्राक्ष ठूलो आकारको, गहिरो बनावट भएको र उच्च ऊर्जायुक्त मानिन्छ।

चारमुखे रुद्राक्षमा चार धर्का हुन्छन्। चारमुखे रुद्राक्षलाई चार वेदको अवतार मानिन्छ। यसले धर्म (धार्मिकता), अर्थ (धन), काम (इच्छा) र मोक्ष (मुक्ति) जस्ता चार गुणहरू प्रदान गर्दछ। यसलाई चारै जातिले सम्मान र सम्मान गर्छन्ः ब्राह्मण, क्षेत्र, वैश्य र शुद्र, र चार आश्रमहरूः ब्रह्मचर्य, गृहस्थ, प्रस्थ र सन्यास। यसको धारण गर्ने धनी, स्वस्थ र ज्ञानी हुन्छ। चारमुखे रुद्राक्ष वुद्धि बढाउने तत्व हो। यो कमजोर बुद्धि वा बोलीमा समस्या भएका बच्चाहरूको लागि पनि लाभदायक छ। चारमुखे रुद्राक्ष धारण गर्नाले मानसिक रोगहरू शान्त हुन्छन् र लगाउने व्यक्तिको स्वास्थ्य कायम राख्छन्। चार मुखी रुद्राक्षलाई भगवान ब्रह्माको प्रतीक मानिन्छ। यो रुद्राक्षको दानामा चारवटा स्पष्ट मुख हुन्छन्, जसलाई चार वेद (ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेद र अथर्ववेद) को प्रतीक पनि भनिन्छ। यसलाई ब्रह्मा र सरस्वतीको ऊर्जासँग जोडेर हेरिन्छ, जसले ज्ञान, बुद्धि, रचनात्मकता र वाणीको विकास गर्छ। यो रुद्राक्ष बुध ग्रह (Mercury) सँग सम्बन्धित छ, जसले बौद्धिक क्षमता, सञ्चार र तार्किक सोचलाई प्रभावित गर्छ। शिव पुराण अनुसार, रुद्राक्षहरू शिवको आँसुबाट उत्पन्न भएका हुन् र चार मुखीले ब्रह्माको सृष्टि शक्तिलाई प्रतिनिधित्व गर्छ।

पाँचमुखे रुद्राक्षमा पाँच धर्काहरू छन्। पाँचमुखे रुद्राक्ष स्वयम् रुद्रको अवतार हो, जसलाई कालाग्नि पनि भनिन्छ। शिवका पाँच रूपहरू, साधोजात, इशान, तत्पुरुष, अघोर र कामदेव, पाँचमुखे रुद्राक्ष भित्रै बस्छन्। पाँचमुखे रुद्राक्षलाई ब्रह्माको पाँचमुखे रूप मानिन्छ, यसको पाँचमुखे रूप भगवान शिवको पाँचमुखे रूप हो। यस संसारमा मानिसहरूले प्राप्त गर्ने ज्ञानको सम्पत्ति स्पष्ट र स्थायी भएमा मात्र अर्थपूर्ण हुन्छ। पाँचमुखे रुद्राक्ष यस्तो ज्ञानको संरक्षणको लागि विशेष गरी उपयोगी छ। यो रुद्राक्षले हृदय शुद्ध, मन शान्त र मस्तिष्कलाई शीतल राख्छ। पाँचमुखे रुद्राक्षले लामो आयु र असाधारण स्वास्थ्य प्रदान गर्दछ। पाँच मुखी रुद्राक्ष रुद्राक्षको सबैभन्दा लोकप्रिय, सुलभ र शक्तिशाली रूपमध्ये एक हो। यसमा प्राकृतिक रूपमा ५ वटा मुख हुन्छन्, जसलाई भगवान शिवको पञ्चमुखी शिव वा कालाग्नि रुद्रको प्रतीक मानिन्छ। यो सबै उमेरका व्यक्ति (पुरुष, महिला, बच्चा) ले धारण गर्न सकिने र सामान्य कल्याणकारी रुद्राक्ष हो। यसले शिवका पाँच रूप सद्योजात, ईशान, तत्पुरुष, अघोर र वामदेव र पञ्च तत्व (आकाश, वायु, अग्नि, जल, पृथ्वी) को प्रतिनिधित्व गर्छ। ज्योतिष अनुसार यो गुरु ग्रह (Jupiter) सँग सम्बन्धित छ। गुरु ग्रहको दोष निवारण गर्न यो अत्यन्त प्रभावकारी मानिन्छ।

छ मुखे रुद्राक्षमा छ वटा धर्काहरू छन्। छ मुखे रुद्राक्ष भगवान शिवका पुत्र कुमार कार्तिकेयको शक्तिको केन्द्र हो। यसले सिकाइ, ज्ञान र बुद्धि प्रदान गर्दछ। छ मुखे रुद्राक्षले अध्ययन गर्ने विद्यार्थीहरू र बौद्धिक कार्यमा संलग्न हुनेहरूलाई शक्ति प्रदान गर्दछ। यसले ज्ञानको अध्ययनमा असाधारण शक्ति प्रदान गर्दछ। यसले आत्मविश्वास, दृढ संकल्प, ज्ञान, अध्ययन क्षमता प्रदान गर्दछ। यसलाई धारण गर्नाले व्यक्ति वाक्पटु हुन्छ। यसले धेरै छाला रोगहरू, हृदय कमजोरी र आँखाको रोगहरू पनि निको पार्छ। यसलाई शुक्र ग्रह (Venus) को उपायको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ। यो रुद्राक्षको ६ वटा प्राकृतिक "मुख" (faces/lines) हुन्छन् र यसलाई स्वाधिष्ठान चक्र (Sacral Chakra) को जागरणसँग जोडिन्छ।

सात मुखे रुद्राक्षमा सात धर्काहरू छन्। सातमुखे रुद्राक्षले सात ऋषिहरूको प्रतिनिधित्व गर्दछ। ऋषिहरूका राजा सधैं संसारको कल्याणमा संलग्न हुन्छन्। त्यसैले, सातमुखे रुद्राक्ष धारण गर्नाले सात ऋषिहरूको आशीर्वाद प्राप्त हुन्छ। यसले शक्ति र सुरक्षा प्रदान गर्दछ र आर्थिक, शारीरिक र मानसिक पीडा कम गर्दछ। यसलाई धारण गर्दा व्यापार र करियरमा निरन्तर धन र उन्नति सुनिश्चित हुन्छ। यो रुद्राक्षलाई सात शक्तिशाली सर्पहरूले पनि मन पराउँछन्। धन-समृद्धि, लक्ष्मी कृपा र शनि दोष निवारण को सबैभन्दा शक्तिशाली रुद्राक्ष मानिन्छ। यसमा प्राकृतिक रूपमा ७ वटा मुख (lines/face) हुन्छन् र यो माता महालक्ष्मी को प्रतीक हो। भगवान शिवको आशीर्वादसँगै लक्ष्मीको वैभव दिने यो रुद्राक्ष व्यापारी, नौकरी गर्ने, आर्थिक समस्या भएकाहरूका लागि विशेष उपयोगी छ। यसलाई शनि ग्रहको नकारात्मक प्रभाव (साढेसाती, ढैय्या, शनि दोष) शान्त पार्ने उपायको रूपमा लिइन्छ। यो रुद्राक्ष धारण गर्दा धन, यश, सम्मान, स्वास्थ्य र मानसिक शान्ति प्राप्त हुने विश्वास छ।

आठ मुखे वा अष्टमुखी रुद्राक्षमा आठ धर्काहरू छन्। अष्टमुखी रुद्राक्ष अष्ट भैरव र भगवान गणेशको एक रूप हो। सबै देवताहरूमध्ये भगवान गणेशलाई पहिलो पूजा गरिन्छ। आठमुखे रुद्राक्ष धारण गर्नाले सबै आठ प्रवृत्तिहरूलाई सहयोग प्रदान गर्दछ, जसले गर्दा आठ दिशामा विजय प्राप्त हुन्छ। जसले गर्दा लेखन सीप, धन र समृद्धि प्राप्त हुन्छ र दुर्घटना र शत्रुहरूबाट सुरक्षा हुन्छ। यसले भूतप्रेतको त्रासको डर हटाउँछ। आठमुखे रुद्राक्षलाई भगवान भैरवको रूप पनि मानिन्छ। यसलाई धारण गर्दा अदालतका मुद्दाहरूमा सफलता मिल्छ। आठ मुखी रुद्राक्ष विशेष गरी भगवान गणेश (विनायक) को स्वरूप हो, जसले जीवनका सबै बाधा, अड्कल र समस्याहरू हटाउँछ। केही ग्रन्थहरूमा यसलाई राहु/केतु ग्रहसँग पनि जोडिन्छ, जसले गर्दा कुण्डलीमा राहु-केतु दोष वा कालसर्प दोष भएकाहरूलाई विशेष लाभ दिन्छ।

नौ मुखे रुद्राक्षमा नौ धर्काहरू हुन्छन्। यसमा नयाँ शक्तिहरू छन् भन्ने मानिन्छ। यसमा देवी दुर्गाका सबै नौ अवतारहरूको पूर्ण शक्तिहरू छन्, र त्यसैले, यसले धारण गर्नेलाई अलौकिक र दिव्य शक्तिहरू प्रदान गर्दछ। नौमुखे रुद्राक्ष माता देवीको भक्तहरूको लागि विशेष गरी लाभदायक छ। यसलाई धारण गर्नाले वीरता, दृढता, साहस, परिश्रम, वीरता, सहनशीलता र कीर्ति बढ्छ। यो रुद्राक्षले धारण गर्नेलाई नवरात्रिमा उपवास बस्नु, पति-पत्नी, पिता-पुत्र बीचको मतभेद समाधान गर्नु, शुद्ध मन र शरीर कायम राख्नु जस्ता गुणहरू प्रदान गर्दछ।

दशमुखे रुद्राक्षमा दश धर्काहरू हुन्छन्। दशमुखे रुद्राक्ष भगवान विष्णुको रूप हो र यसलाई दशावतार (अवतार) - मत्स्य, कृष्ण, राम, कच्छप, वराह, नरसिंह, वामन, परशुराम, बुद्ध र कल्कीको प्रतीक मानिन्छ। यसलाई धारण गर्नाले यी दश देवताहरू प्रसन्न हुन्छन्। यसलाई धारण गर्नाले दश दिशा र दश दिशाका रक्षकहरू - कुबेर, इन्द्र, अग्नि, यम, निर्रिति, वरुण, वायु, ईशान, अनन्त र ब्रह्मा - सन्तुष्ट हुन्छन्। दशमुखे रुद्राक्ष धारण गर्नाले सबै दिशामा कीर्ति फैलिन्छ र दश इन्द्रियहरूद्वारा गरिएका सबै पापहरू नष्ट हुन्छन्। भूत, राक्षस, आत्मा र राक्षसहरूको डर समाप्त हुन्छ। जसरी एकमुखे रुद्राक्षले शिवको पूर्ण रूपलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ, त्यसरी नै दशमुखे रुद्राक्षले विष्णुको पूर्ण रूपलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। यस कारणले गर्दा, यो नेता, सामाजिक कार्यकर्ता र कलाकारहरूको लागि लाभदायी हुन्छ। लगाउने व्यक्ति शत्रुहरूबाट सुरक्षित हुन्छ।

एघारमुखे रुद्राक्षमा एघार धर्काहरू हुन्छन्। एघारमुखे रुद्राक्ष पनि रुद्रको एक रूप हो। यो भगवान शिवका भक्तहरूका लागि धेरै शक्तिशाली र अचुक वस्तु हो। भगवान शिवका एघारौं रुद्र महावीर बजरंगबली हुन्, जसको नामले भूत र आत्माहरूलाई भगाउँछ। उहाँ ज्ञान, सद्गुण र बुद्धिका देवता हुनुहुन्छ। एघारमुखे रुद्राक्षले बल, वृद्धि र बलियो र स्वस्थ शरीर प्रदान गर्दछ। भगवान इन्द्रलाई यसको देवता पनि मानिन्छ। यसलाई धारण गर्नाले सांसारिक समृद्धि र त्यसको आनन्द प्राप्त हुन्छ। यसलाई धारण गर्नाले सधैं एकादशी व्रत पालन गर्ने पुण्य प्राप्त हुन्छ र व्यक्ति सधैं विजयी रहन्छ। यो रुद्राक्ष महिलाहरूका लागि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छ। यो रुद्राक्ष आफ्ना पतिहरूको सुरक्षा, दीर्घायु, प्रगति र सौभाग्य प्राप्तिको लागि अत्यन्तै शुभ छ। यसको महिमालाई यसरी पनि वर्णन गरिएको छ कि यसलाई भक्ति र विश्वासका साथ धारण गर्नाले बाँझी महिलाले पनि छोरा जन्माउन सक्छिन्।

बाह्रमुखी रुद्राक्षमा बाह्र धर्काहरू छन्। बाह्रमुखी रुद्राक्ष भगवान सूर्यका बाह्र रूपहरूको तेज, तेज र शक्तिको केन्द्रबिन्दु हो। भगवान सूर्य ब्रह्माण्डलाई शासन गर्ने देवता हुनुहुन्छ। सम्पूर्ण पृथ्वी भगवान सूर्यको कृपामा निर्भर छ, र भगवान सूर्य पृथ्वीका सबै जीवित प्राणीहरूको जीवन-रक्षक हुनुहुन्छ। जसरी सूर्यले सम्पूर्ण संसारलाई प्रकाश प्रदान गर्दछ, त्यसरी नै बाह्रमुखी रुद्राक्ष धारण गर्ने व्यक्तिको कीर्ति सूर्यको किरण जस्तै सबै दिशामा चम्किन्छ। बाह्रमुखे रुद्राक्षलाई बाह्र ज्योतिर्लिंगहरू - महाकाल, रामेश्वरम, सोमनाथ, मल्लिकार्जुन, ओंकारेश्वर, वैद्यनाथ, भीमाशंकर, नागेश्वर, विश्वेश्वर, त्र्यंबकेश्वर, केदारेश्वर र धुरुमेश्वरको प्रतीक मानिन्छ। यसलाई धारण गर्नाले अनुहारमा सधैं खुशी, समाजमा सम्मान र बोलीमा चातुर्य आउँछ। बाह्रमुखे रुद्राक्ष एक धेरै शक्तिशाली र तेजस्वी रुद्राक्ष हो। यसलाई धारण गर्नाले क्रूर जनावरहरूको खतराबाट बचाउँछ। बाह्रमुखे रुद्राक्ष धारण गर्नाले शासकको पद प्राप्त हुन्छ। १२ मुखी रुद्राक्ष विशेष गरी पद्म पुराण मा उल्लेख गरिएको छ। यसमा भनिएको छ कि यसलाई धारण गर्ने व्यक्तिलाई रोग, भय, नकारात्मकता र चिन्ताबाट मुक्ति मिल्छ। यसले धन, सुख, सम्मान र स्वास्थ्य प्रदान गर्छ। यो सूर्य देवको शक्ति समाहित भएको मानिन्छ, जसले जीवनमा उज्यालो र स्थिरता ल्याउँछ। १२ मुखी रुद्राक्षले सूर्यको जस्तै तेजिलो र सकारात्मक ऊर्जा दिन्छ।

तेह्रमुखी रुद्राक्षमा तेह्र धर्काहरू छन्। जसले गर्दा धन प्राप्त हुन्छ। तेह्रमुखी रुद्राक्षको देवता कामदेव हो। त्यसैले, तेह्रमुखी रुद्राक्ष प्रेम, रसायन, धातु र धनमा सफलता प्रदान गर्ने मानिन्छ। यसले लगाउनेलाई आफ्नो रोजाइको कुनै पनि पुरुष वा महिलालाई मोहित गर्ने शक्ति प्रदान गर्दछ। यसलाई धारण गर्नाले विपरीत लिङ्गीलाई आकर्षित गर्दछ। तेह्र मुखी रुद्राक्ष (१३ मुखी रुद्राक्ष) लाई भगवान कामदेव (प्रेम र आकर्षणका देवता) र भगवान इन्द्र (देवताहरूका राजा) को विशेष आशीर्वाद प्राप्त पवित्र रुद्राक्ष मानिन्छ। यो रुद्राक्ष धारण गर्नेले आकर्षण शक्ति, समृद्धि, नेतृत्व क्षमता र आध्यात्मिक उन्नति प्राप्त गर्छ भन्ने विश्वास छ। यो दुर्लभ र शक्तिशाली रुद्राक्ष हो जसले भौतिक सुखसँगै आध्यात्मिक विकास पनि दिन्छ। यो शुक्र ग्रह सँग सम्बन्धित छ जसले प्रेम, सौन्दर्य, आकर्षण र धन वृद्धि गर्छ।

चौध मुखी रुद्राक्ष (१४ मुखी रुद्राक्ष) लाई देवमणि वा महाशनि पनि भनिन्छ। चौधमुखी रुद्राक्षमा चौध धर्काहरू छन्। यो रुद्रको आँखाबाट निस्केको मानिन्छ। यो रुद्राक्ष अत्यन्त दुर्लभ, शक्तिशाली र मूल्यवान् मानिन्छ। भगवान शिवको तेस्रो नेत्र (अज्ञा चक्र) को प्रतीक र भगवान हनुमानको स्वरूपको रूपमा यसलाई पूजनीय मानिन्छ। यो रुद्राक्ष धारण गर्नेले हनुमानजीको पूर्ण कृपा प्राप्त गर्छ भनिन्छ। यसले शनिदेवको दुष्प्रभाव (साढे साती, कष्ट आदि) लाई शान्त पार्छ र भाग्य नियन्त्रण गर्ने शक्ति दिन्छ। छोटो समयमा अत्यन्तै शक्तिशाली र भगवान शिवलाई प्रसन्न पार्ने यो चौधमुखी रुद्राक्ष देवताहरूको वास्तविक रत्न हो। पुराणहरूमा भनिएको छ कि यसले चौध विद्या, चौध मनु, चौध लोक र चौध इन्द्रको दिव्य अवतारलाई मूर्त रूप दिन्छ। चौधमुखी रुद्राक्षलाई एक अद्वितीय र दुर्लभ रुद्राक्ष मानिन्छ, जुन सबै देवताहरू भएको रूखबाट जन्मिएको हो। चौधमुखे रुद्राक्षमा भगवान हनुमानको पूर्ण शक्ति पनि हुन्छ। यसको प्रभावले साधकलाई सबै प्रकारका समस्याहरूबाट बचाउँछ। यसको विशेष गुण भनेको साधकलाई सुरक्षा र समृद्धि प्रदान गर्नु हो, उनीहरूलाई क्षति, दुर्घटना, रोग र चिन्ताबाट मुक्त गर्नु हो। चौधमुखे रुद्राक्ष पनि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ किनभने भगवान शिव आफैँले यसलाई लगाउनुहुन्थ्यो। यो यस्तो रुद्राक्ष हो कि केवल एउटा माला धारण गर्दा व्यक्ति स्वयं शिवको अवतार बन्छ। पौराणिक ग्रन्थहरूका अनुसार, चौधमुखे रुद्राक्ष धारण गर्नाले देवताहरूद्वारा पूजा गर्ने, स्वर्गमा चढ्ने र पुनर्जन्मको विपत्तिबाट मुक्त भएर पूर्णता प्राप्त गर्ने अधिकार प्राप्त हुन्छ।

प्राकृतिक रूपमा एकसाथ जोडिएका दुई रुद्राक्षलाई गौरी-शंकर रुद्राक्ष भनिन्छ। गौरी-शंकर रुद्राक्षलाई भगवान शिव र देवी गौरीको रूप मानिन्छ, त्यसैले यसको नाम गौरी शंकर रुद्राक्ष हो। यो रुद्राक्ष एकमुखे र चौधमुखे रुद्राक्ष जस्तै धेरै दुर्लभ र अद्वितीय रुद्राक्ष हो। यसमा भगवान शिवको आशीर्वाद र देवी पार्वतीको दिव्य शक्तिहरू छन्। यसलाई धारण गर्नाले भगवान शिव र देवी पार्वती दुवैलाई समान रूपमा प्रसन्न तुल्याउँछ, र धारण गर्नेले विभिन्न आशीर्वाद र शक्तिहरू प्राप्त गर्दछ। देवी पार्वतीले सधैं भगवान शिवलाई मानवलाई आशीर्वाद दिन प्रेरित गर्छिन्। यो रुद्राक्षले मात्र व्यक्तिलाई सबै प्रकारका रुद्राक्षको लाभ प्रदान गर्दछ।यो रुद्राक्षले सबै प्रकारका सिद्धिहरू प्रदान गर्दछ। यो आफैँमा एक अद्वितीय रुद्राक्ष हो। गौरी शंकर रुद्राक्ष पूजास्थलका साथै तिजोरी र नगद बाकसमा राखिन्छ। यसलाई सुन वा चाँदीमा लगाउनु उत्तम हुन्छ। गौरी शंकर धारण वा पूजा गर्नाले अपेक्षा गरिएको भन्दा बढी सन्तुष्टि मिल्छ।

गणेश रुद्राक्षको भगवान गणेशको सुड जस्तै एक विशिष्ट आकृति भएको रुद्राक्षलाई गणेश पनि भनिन्छ। यसलाई धारण गर्नाले भगवान गणेशलाई प्रसन्न तुल्याउँछ। भगवान गणेश ज्ञान र रिद्धि-सिद्धि दाता हुनुहुन्छ, त्यसैले यसलाई धारण गर्नाले ज्ञान र रिद्धि-सिद्धि पनि प्रदान हुन्छ। गणेश रुद्राक्ष भगवान गणेशका भक्तहरूका लागि आदर्श हो।